Nông dân sáng tạo để đại gia vớ tiền tỷ

Người đăng: Unknown on Thứ Ba, 2 tháng 4, 2013


sangtaodoimoi.blogspot.com dẫn từ nguồn: http://m.vietnamnet.vn/vn/xa-hoi/109179/nong-dan-sang-tao-de-dai-gia-vo-tien-ty.html
Những tuyệt thế trong nghệ thuật chơi cây ở Việt Nam, những cây triệu đô, tiền tỷ… thường do những đại gia sở hữu. Tuy nhiên, người làm ra những tác phẩm đó, chính là những người nông dân. Ở họ, còn hơn cả tiền, sức sáng tạo của họ thật phi thường.
Đến bất cứ triển lãm cây cảnh, cây nghệ thuật nào…, những cây cảnh đẹp được đánh giá cao hầu hết đều do các đại gia sở hữu. Tuy nhiên, người làm ra những tác phẩm này mới chính là chủ nhân thật sự.
Cây cảnh "Mâm xôi con gà”.
Giới chơi cây nức nở về cây "Mâm xôi con gà" triệu đô, nhưng đại gia Việt Trì – ông Thành vàng chỉ là người bỏ tiền ra mua về. Nguyên gốc, cây sanh này bị phá thế nằm trên cổng của một dòng họ vùng Quốc Oai (Hà Nội).
Người phát hiện ra và mua về là ông Cường “họa sỹ”, một cái tên không xa lạ trong làng chơi cây.
Sau một thời gian chăm sóc, nuôi nấng, tạo dáng, ông Cường “họa sỹ” là người gây dựng nên thương hiệu của "Mâm xôi con gà".
Tại cuộc triển lãm sinh vật cảnh kỷ niệm sự kiện 1.000 năm Thăng Long - Hà Nội, "Mâm xôi con gà" là tâm điểm thu hút hàng ngàn người tới xem
Tuy nhiên, ý tưởng “Mâm xôi con gà” này lại thuộc về “bản quyền” của một người nông dân, khi ông là người trồng cây này từ ban đầu và đặt cái tên “Mâm xôi con gà” để mong ước một cuộc sống no đủ.
“Cuộc đời” của cây cảnh "mâm xôi con gà" cũng là một câu chuyện dài đầy lý thú.
Trước năm 1996, cây sanh này thuộc sở hữu của dòng họ Phạm ở thôn Ngô Sài, xã Sài Sơn, huyện Quốc Oai. Cây sanh vốn mọc trên cổng làng Ngô Sài không biết từ bao giờ, vào khoảng giữa những năm đầu của thế kỷ trước, các bô lão trong làng đã hạ cây xuống.
Cụ thân sinh ra ông Phạm Văn Tình vốn là người yêu thích cây cảnh đã mang về trồng cạnh hòn non bộ bằng đá ong trước nhà và chính cụ là người tạo thành dáng “Mâm xôi, con gà”, thể hiện mơ ước của những nông dân thời đó.
Khi ông cụ qua đời, cây sanh thuộc về các con ông, anh em nhà họ Phạm do ông Phạm Văn Tình là trưởng họ. Nhưng vì là tài sản chung và cũng là ý thích chơi cây cảnh của dòng họ nên các con trai cụ đã chia thời gian để các nhà cùng chơi, mỗi người chơi 3-4 tháng rồi lại chuyển sang nhà khác.
Một "siêu cây" khác cũng thuộc sở hữu của một đại gia.
Lúc này, cây sanh đã ôm trọn hòn non bộ (hiện vẫn còn dấu tích của hòn đá ong này).
Tháng 8/1996, ông Tình bỏ tiền ra xây cho người em trai căn nhà cấp 4, cây sanh mới thuộc quyền sở hữu hoàn toàn của ông. Đó cũng là lúc ông Cường họa sĩ có duyên mua được cây này.
Khi mới mua cây về, vì “nóng ruột” nên chưa kịp chụp hình, Cường “họa sỹ” đã mang cưa kéo ra “sửa chữa” ngay, nên không lưu lại được hình ảnh ban đầu của "mâm xôi con gà".
Nhưng, khi ấy, “siêu cây” là một cây sanh già, thối hết bệ rễ, thân trực, nhiều rễ ôm thành vách, cách gốc chừng 1m có rất nhiều cành đan xen chằng chịt tạo thành tán tròn tượng trưng cho "mâm xôi", phía trên ngọn là một "con gà" trống đứng sừng sững như đang chuẩn bị cất tiếng gáy.
Hàng loạt câu chuyện như một giai thoại về cây "mâm xôi con gà" đã kéo dài suốt 8 năm trời. Sau 8 năm chỉnh sửa, tạo dáng, cây sanh này đã trở thành cây quý, được nhiều người mến mộ.
Tháng 6/2004, ông Cường đã nhượng lại cho anh Nguyễn Văn Quý ở Trạm Trôi. Cuối cùng, ông Thành 'vàng' đã thuyết phục ông Quý chuyển nhượng lại bằng quyết định từ bỏ ý định mua chiếc xe Rolls-royce (khoảng 6 tỷ thời điểm đó) để chuyển sang mua cây, vì thấy cây quá đẹp.
Câu chuyện về cây sanh “giáng long phá thế” của anh nông dân Nguyễn Văn Khởi (thôn Trà Khê, xã Tân Lập, Vũ Thư, Thái Bình) cũng đầy kỳ lạ.
Nó không chỉ giúp anh đổi đời mà còn khiến những đại gia khác thêm giàu có.
Năm 2004, anh Khởi sang đất Nam Định mua cây sang giáng long của một chủ tịch xã với giá khởi điểm ban đầu là… 75 triệu đồng. Sau 6 năm “phù phép”, cây xanh của anh đã lên giá gấp 50 lần, khi có người “dạm hỏi” tiền tỷ!
Cây "khủng" này được anh Khởi trồng trên một chiếc bể xây trên mặt sân, chiều rộng 3m, chiều dài 6m, trên trang trí non bộ, thả cá, rùa... và kiến tạo không gian quê kiểng, có cả cầu bắc qua những rãnh nước giả sông, suối.
Tuổi đời của cây này chừng trên trăm tuổi. Tại các tay cành đã lên mốc hoa cau. Sở dĩ có cái tên “giáng long phá thế”, bởi nó có một cái rễ chủ rủ từ trên tán rủ xuống, tựa như một bệ đỡ cho “long giáng”.
Để chăm sóc tài sản khổng lồ này, anh phải bắc thang, bắc ghế xung quanh cây những lúc chăm sóc, cắt tỉa. Điều lạ lùng ở bể cây "khủng" là một năm vào gần dịp Tết, anh tỉa hết lá, thế mà chỉ sau một tuần, lớp lá non mới nhú đã phủ kín những đầu cành...
Năm 2011, Nguyễn Văn Khởi nhượng cây “giáng long phá thế” cho một đại gia kinh doanh nhựa bên đất Nam Định với giá gần 3 tỷ đồng. Chưa kịp về đến nhà, vị đại gia này đã “sang tay” cho một đại gia khác dưới đất Hải Dương với mức con số được đồn đoán từ 5 – 7 tỷ.
Cây Giáng long phá thế của anh nông dân Nguyễn Văn Khởi đất Trà Khê, Tân Lập, Vũ Thư, Thái Bình
Một thông tin khác cho biết, cây này tiếp tục được nâng lên giá 11 tỷ - một con số mà chính chủ nhân sở hữu, tạo dựng cho nó có lẽ cũng không dám nghĩ đến.
Đối với giới chơi cây, sự nhạy cảm của họ lớn hơn rất nhiều sự may mắn, bởi những người thạo chơi, tinh mắt thường ngay lập tức đánh giá được tiềm năng của cây đó trong tương lai, cũng như giá trị tài sản bỏ ra mua nó sẽ lớn hơn gấp nhiều lần số vốn bỏ ra ban đầu.
Có lẽ, những người tạo dựng, chăm bón… ra những tuyệt tác đó mới là những chủ nhân thực sự.
Sức sáng tạo của họ mới thực sự phi thường, hơn cả những con số triệu đô mà những người sở hữu bằng cách bỏ tiền ra mua về.
Bởi, nhiều người ngay khi mua được cây quý, vẫn tiếp tục thuê chủ cũ đến chăm sóc, cắt tỉa, vì họ không biết làm cây như thế nào.



----------------------------------------------------------------------------------------------
TRITRI.org - SÁNG TẠO ĐỔI MỚI
Thích ứng thay đổi * Chủ động sáng tạo * Dẫn dắt thành công
BÀI GIẢNG sáng tạo: bộ cũ link                 BÀI VIẾT sáng tạo: link

BÀI GIẢNG sáng tạo: bộ mới link             HÌNH ẢNH sáng tạo: link
More about

Thương hiệu Việt Nam còn thiếu sự sáng tạo, đột phá

Người đăng: Unknown on Thứ Hai, 1 tháng 4, 2013


sangtaodoimoi.blogspot.com dẫn từ nguồn: http://brand.lapoo.vn/thuong-hieu-viet-nam-con-thieu-su-sang-tao-dot-pha/
Sức mạnh của một thương hiệu trong khảo sát được đánh giá dựa trên bốn tiêu chí chính là mức độ thân thiện, sự tiện dụng, tính sáng tạo và sự nổi bật vượt trội của thương hiệu.
Trong bối cảnh khó khăn chung của nền kinh tế, mức độ cạnh tranh ngày càng khốc liệt và nhu cầu của người tiêu dung ngày một tang cao, các thương hiệu Việt Nam càng cần có những hướng đi chiến lược để tồn tại và phát triển. Mới đấy, dự án khảo sát Thương Hiệu Châu Á (Brand Asia) đã công bố kết quả khảo sát về sức mạnh của những thương hiệu hàng đầu tại các thị trường châu Á. Phóng viên đã có một buổi trò chuyện với bà Đào Ngọc Linh, Phó Giám Đốc công ty tư vấn B&Company, đơn vị thực hiện khảo sát tại Việt Nam.
Xin bà cho biết đôi nét về dự án Thương hiệu Châu Á?
Thương hiệu Châu Á (Brand Asia) là một dự án nghiên cứu đánh giá so sánh về sức mạnh thương hiệu (brand power) tại châu Á. Khảo sát năm 2011 được thưc hiện tại 8 thị trường được cho là năng động và nhiều tiềm năng nhất tại khu vực châu Á hiện nay là Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc, Ấn Độ, Thái Lan, Indonesia, Đài Loan và Việt Nam. Trong cuộc khảo sát năm 2011 vừa qua, 60 thương hiệu mạnh quốc tế được lựa chọn vào danh sách nghiên cứu chung tại 8 thị trường nói trên. Bên cạnh đó, ngoài Trung Quốc, tại mỗi thị trường còn lại, 40 thương hiệu lớn khác được chọn để nâng cao khả năng đánh giá mức độ cạnh tranh của các thương hiệu tại mỗi thị trường.
Đây là một dự án do công ty tư vấn Nikkei BP Consulting thuộc tập đoàn Nikkei Buisiness Publicationscủa Nhật Bản đề xướng thực hiện với sự tham gia của 7 công ty chuyên trong lĩnh vực tư vấn và nghiên cứu thị trường tại các thị trường được chọn. Đây là lần đầu tiên dự án được thực hiện trên quy mô 8 thị trường ngoài Nhật Bản.
Tuy nhiên, quy trình thực hiện và phương pháp nghiên cứu đánh giá được thừa hưởng nhiều kinh nghiệm từ dự án nghiên cứu Thương hiệu Nhật Bản (Brand Japan) là dự án nghiên cứu về thương hiệu có quy mô lớn nhất tại Nhật Bản và đã được bộ phận tư vấn về thương hiệu của Nikkei BP Consulting thực hiện trong nhiều năm.
Theo kế hoạch, chúng tôi dự định sẽ tiếp tục thực hiện dự án này hàng năm nhằm nhìn nhận lại sự thay đổi về thứ hạng cũng như nắm bắt các xu hướng mới, đồng thời giúp cho các doanh nghiệp và các nhà hoạch định chính sách có một cái nhìn tổng quát hơn để đưa ra được những quyết định chiến lược đúng đắn và kịp thời.
Tại Việt Nam, dự án đã được tiến hành như thế nào? Các thương hiệu được lựa chọn theo những tiêu chí nào và có gì khác biệt với các thị trường khác không?
Tại thị trường Việt Nam, B&Company Việt Nam là công ty chịu trách nhiệm thực hiện việc khảo sát và đánh giá kết quả nghiên cứu.Là công ty tư vấn được đầu tư 100% vốn từ Nhật Bản, B&Company có trụ sở ở Tokyo, Hà Nội và Thượng Hải, cùng một mạng lưới lớn ở Đông Á, cung cấp dịch vụ chuyên nghiệp nghiên cứu thị trường và tư vấn đầu tư. Kể từ khi thành lập vào năm 1997, chúng tôi đã tiến hành nhiều dự án tư vấn và nghiên cứu trong lĩnh vực kinh doanh khác nhau bao gồm cả nhóm hàng tiêu dùng nhanh, thực phẩm, y tế và dịch vụ nhà hàng, công nghệ thông tin, ngân hàng và tài chính.
Khi tiến hành khảo sát Thương Hiệu Châu Á tại Việt Nam,100 thương hiệu được chọn cho khảo sát là sự kết hợp của 62 thương hiệu nước ngoài và 38 thương hiệu Việt Nam. Các lĩnh vực kinh tế chính được lựa chọn cho khảo sát bao gồm ngành hàng tiêu dùng nhanh, thực phẩm, công nghệ thông tin và điện gia dụng, ngành sản xuất ô tô xe máy, ngành bán lẻ, tài chính, các ngành dịch vụ liên quan đến internet, viễn thông và ngành kinh doanh dịch vụ ăn uống.
Cũng như các thị trường khác, tiêu chí chính để lựa chọn các thương hiệu cho khảo sát dựa trên mức độ phổ biến của các thương hiệu ở mỗi lĩnh vực được chọn. Sức mạnh của một thương hiệu trong khảo sát được đánh giá dựa trên bốn tiêu chí chính là mức độ thân thiện, sự tiện dụng, tính sáng tạo và sự nổi bật vượt trội của thương hiệu. Kết quả khảo sát cũng đã cho thấy nhiều thông tin thú vị về năng lực cạnh tranh của các thương hiệu Việt Nam so với các thương hiệu nước ngoài cũng như khả năng so sánh sức mạnh thương hiệu và xu hướng tiêu dùng khác nhau ở mỗi thị trường.
Kết quả khảo sát ở thị trường Việt Nam đã cho thấy những đặc điểm gì nổi trội của các thương hiệu Việt Nam so với các thương hiệu quốc tế khác?
Sức mạnh của một thương hiệu trong khảo sát được đánh giá dựa trên bốn tiêu chí chính là mức độ thân thiện, sự tiện dụng, tính sáng tạo và sự nổi bật vượt trội của thương hiệu. Trong các tiêu chí đánh giá, các thương hiệu Việt Nam chủ yếu dành được điểm số cao ở hai tiêu chí về mức độ thân thiện, sự tiện dụng trong khi thua nhiều thương hiệu nước ngoài về mức độ sáng tạo, đột phá và khả năng tạo sự khác biệt. Điều này cũng được phản ánh ở kết quả nghiên cứu là các thương hiệu đạt điểm số cao nhất đều rơi vào các ngành công nghệ cao, đòi hỏi nhiều sự đột phá và đổi mới liên tục thì đều là các thương hiệu của nước ngoài. Vinamilk là thương hiệu duy nhất của Việt Nam có mặt trong top 5 sau Nokia, Honda, Sony và ngay trên Google.
Đáng chú ý là ở lĩnh vực tài chính ngân hàng, những thương hiệu nội địa như Vietcombank, Agribank và Bảo Việt đạt thứ hạng cao hơn so với các thương hiệu quốc tế như HSBC, VISA hay American Express. Dù vậy, việc lối sống đang thay đổi nhanh chóng và các chính sách được nới lỏng cho các tập đoàn tài chính, ngân hàng quốc tế thì chắn chắn sẽ có nhiều người tiêu dùng sử dụng dịch vụ ngân hàng trực tuyến và thẻ tín dụng hơn, đồng nghĩa với việc những nhà cung cấp quốc tế sẽ có nhiều thuận lợi và kinh nghiệm hơn.
Ở lĩnh vực đồ gia dụng điện tử và công nghiệp máy tự động, các thương hiệu Nhật Bản chiếm lĩnh đa phần thứ hạng cao.Trong số đó là những cái tên được biết nhiều tới như Sony, Panasonic, Honda, Toyota và Yamaha. Samsung và LG, 2 thương hiệu Hàn Quốc duy nhất trong top 30 đang dần trở thành đối thủ mạnh trong mảng điện thoại di động và gia dụng điện tử.
Bản khảo sát cũng chỉ ra rằng chương trình kích cầu của chính phủ nhằm thúc đẩy việc sử dụng thương hiệu nội địa đã thành công, đặc biệt trong nhóm hàng tiêu dùng nhanh, thực phẩm và đồ uống cũng như công nghiệp may mặc – những lĩnh vực mà thương hiệu Việt Nam đạt thứ hạng cao (Vinamilk, Trung Nguyên, Kinh Đô, Việt Tiến, bia Hà Nội, bia Sài Gòn, Vissan…) Dù vậy, xu hướng này có thể sẽ đi xuống với sự thâm nhập ngày càng mạnh mẽ của các nhà cung cấp nước ngoài. Điều này sẽ tạo ra một cuộc cạnh tranh khốc liệt và gay gắt trong tương lai gần.
Khảo sát tại thị trường Việt Nam cho thấy một kết quả khá tích cực cho các thương hiệu Việt Nam khi chiếm tới 40% trong top 50 các thương hiệu có thứ hạng cao. Điều này có ý nghĩa như thế nào đối với các thương hiệu Việt Nam?
Đây có thể nói là một kết quả khá khả quan cho các doanh nghiệp Việt Nam khi mà sự cạnh tranh đang diễn ra rất gay gắt trong thời điểm hiện nay trên hầu hết mọi lĩnh vực với sự đầu tư rầm rộ của các đối thủ nước ngoài.
Qua bản khảo sát, các doanh nghiệp Việt Nam có thể nhận định được vị trí của mình hiện nay so với các đối thủ trong ngành cũng như chỗ đứng của thương hiệu mình trong nhận thức của người tiêu dùng. Bên cạnh đó, kết quả phân tích chi tiết về các tiêu chí khác nhau cấu thành nên sức mạnh của thương hiệu có thể giúp cho doanh nghiệp khắc phục các điểm yếu và phát huy các điểm mạnh của mình nhằm đưa ra những chiến lược marketing hiệu quả hơn đồng thời dự báo được các xu hướng khác nhau trong nước và trên tầm khu vực. Cùng với kết quả nghiên cứu ở các thị trường khác nhau, điều này có ý nghĩa chiến lược không chỉ trong việc hoạch định kế hoạch phát triển tại Việt Nam mà còn có thể là những thông tin quan trọng cho việc đánh giá thời cơ và lập kế hoạch phát triển thương hiệu Việt Nam tại các thị trường mới trong khu vực.
Ngoài ra, theo đánh giá tại B&Company trong quá trình hoạt động tại Việt Nam những năm qua, số doanh nghiệp Việt Nam đánh giá đúng tầm quan trọng của việc nghiên cứu thị trường, lắng nghe phản hồi của người tiêu dùng trước khi đưa ra các quyết định về chiến lược kinh doanh nói chung và chiến lược về marketing và thương hiệu nói riêng còn khá hạn chế. Trong khi đó, việc nghiên cứu và khảo sát thị trường được thực hiện rất bài bản và thường xuyên tại hầu hết các doanh nghiệp nước ngoài, đặc biệt là các doanh nghiệp Nhật Bản. Vì vậy, tôi hy vọng, thông qua các dự án nghiên cứu và kết quả đánh giá như cuộc khảo sát về Thương hiệu Châu Á này, các doanh nghiệp Việt Nam sẽ nhận thức được tầm quan trọng của việc nghiên cứu thị trường đối với việc phát triển và xây dựng thương hiệu của mình.
Xin cám ơn bà!



----------------------------------------------------------------------------------------------
TRITRI.org - SÁNG TẠO ĐỔI MỚI
Thích ứng thay đổi * Chủ động sáng tạo * Dẫn dắt thành công
BÀI GIẢNG sáng tạo: bộ cũ link                 BÀI VIẾT sáng tạo: link

BÀI GIẢNG sáng tạo: bộ mới link             HÌNH ẢNH sáng tạo: link
More about

Nhã nhạc, một phát triển sáng tạo của người Việt!

Người đăng: Unknown


sangtaodoimoi.blogspot.com dẫn từ nguồn: http://www.hue.vnn.vn/vi/56/30/Nha-nhac/Nha-nhac-mot-phat-trien-sang-tao-cua-nguoi-Viet!-.html#.UVXqXlKah8o
Việc nhã nhạc được khôi phục và trở thành kiệt tác phi vật thể và truyền khẩu của nhân loại ai cũng mừng. Nhưng, cũng có những băn khoăn về nguồn gốc cần được “giải mã”.
Múa - một phần của nghệ thuật âm nhạc cung đình Huế.
Đặc biệt là khi được biết một vài học giả Trung Quốc đã dầy công nghiên cứu nhã nhạc Việt Nam dưới góc độ có nguồn gốc từ Trung Quốc. Vậy thì nhã nhạc Việt Nam ta có điểm độc đáo riêng biệt gì để thành báu vật của nhân loại?
Ngày càng xa cái gốc Trung Quốc.
Trong nỗ lực tìm kiếm những ảnh hưởng của nhã nhạc Trung Quốc đã thất truyền gần hai thập niên qua, một số học giả nước bạn như Phàn Vinh, Trương Nhất Hống, Trương Duy Bình… đã chọn nhã nhạc nước ta xem như một yếu tố bắt nguồn từ Trung Quốc.
Tại sao các học giả lại chọn Việt Nam và việc chọn như thế có đem lại kết quả khả quan hay không?
Nền văn minh của người Trung Quốc và Ấn Độ có ảnh hưởng trực tiếp đến văn hóa các dân tộc trong cùng khu vực. Không chỉ có Việt Nam, nhiều nước khác cùng khu vực cũng chịu ảnh hưởng của hai nền văn minh này.
Khi thời kỳ phong kiến ở Trung Quốc đã ở trong giai đoạn phát triển, giao bang rộng rãi, nhã nhạc Trung Quốc đã ảnh hưởng rộng, đến cả những nước cách xa về mặt địa lý như Thái Lan, Malaysia… song trực tiếp nhất có Nhật Bản, Triều Tiên, Việt Nam.
Nhìn lại lịch sử hình thành và phát triển nhã nhạc ở nước ta, sử sách còn ghi thuật ngữ “nhã nhạc” xuất hiện lần đầu vào thời nhà Hồ đầu thế kỷ XV (1400 - 1407) mặc dù các tổ chức dàn nhạc cung đình được thành lập trước đó đã mấy thế kỷ.
Sách Đại Việt sử ký toàn thư ghi rõ, vào năm 1402 Hồ Hán Thương đã cho “Đặt nhã nhạc, lấy con các quan văn làm kinh vĩ lang, con các quan võ làm chỉnh đốn lang, tập múa các điệu văn, võ”. Việc phân định rõ ràng như vậy cho thấy sự chính quy, chuyên nghiệp hoá của âm nhạc cung đình nước ta bắt đầu từ thời kỳ này.
Sang tới thời Lê (1428 - 1788) khi tình hình chính trị đã ổn định, vua Lê Thái Tổ giao cho Nguyễn Trãi và Lương Đăng san định nhã nhạc, sau do bất đồng quan điểm Nguyễn Trãi xin rút.
Sử sách ghi: “Lương Đăng đã dâng nhạc mới phỏng theo quy chế của nhà Minh. Trong đó Đường thượng chi nhạc gồm 8 loại nhạc khí: Trống treo lớn, chuông chùm, khánh chùm, các loại đàn cầm, đàn sắt, sinh (khèn), quản, thược, chúc, ngữ, huân, trì.
Đường hạ cho nhạc có: Phương hưởng treo, khống hầu, tỳ bà, trống, quản, địch”. Như thế tức là ngay cả nguyên tắc chế tác và sử dụng nhạc cụ thời kỳ này đã dựa trên 8 nguyên liệu chính là mộc, bào, thổ, cách, kim, thạch, trúc, ti.
Nguyên tắc này đã có ở Trung Quốc từ lâu đời, trước thời kỳ nhà Minh rất lâu. Hệ thống nhã nhạc khi ấy, bên cạnh việc phục vụ các nghi lễ và yến tiệc trong cung đình, dùng trong các lễ tế Giao, tế Miếu, Cứu nhật nguyệt…
Thời kỳ này nhã nhạc là loại nhạc chính thống của triều đình và đối lập với tục nhạc (nhạc dân gian). Song, sự hưng thịnh của nhã nhạc triều Lê chỉ duy trì trong thời gian ngắn sau đó suy thoái cùng với sự suy thoái của triều Lê. Tới triều Nguyễn thời Minh Mạng (1820 - 1840), một lần nữa nhã nhạc được quan tâm.
Đại Nam thực lục - cuốn chính sử thời Nguyễn còn ghi chuyện vua Minh Mạng lệnh cho các quan bộ lễ: “Nay tuy nhạc xưa đã bỏ mất, mà các đồ bát âm còn có thể khảo được, nên tìm người hiểu âm nhạc cùng các ngươi chế tác”.
Theo đó thì mặc dù lễ nhạc thời Nguyễn vẫn có một số điểm tương đồng với nhã nhạc thời Lê và gần với nhã nhạc Trung Hoa nhưng nó đã có một bước phát triển mới mang đậm yếu tố Việt và có mối liên hệ với âm nhạc dân gian.
Vẫn phân chia thành nhiều loại, phục vụ các mục đích như dùng trong tế giao, tế miếu, lễ đại triều, đại yến, thượng thọ… song có điều đáng chú ý, nhã nhạc thời Nguyễn không dùng để chỉ cho toàn bộ âm nhạc cung đình mà chỉ là một dàn nhạc bên cạnh các dàn nhạc khác như: Huyền nhạc, Đại nhạc, Tiểu nhạc, Ti trúc nhạc…
Ngay cả thời Nguyễn nhã nhạc với tư cách là một dàn nhạc cung đình chỉ tồn tại trong thời gian không lâu, đến cuối triều Nguyễn đã hoàn toàn biến mất, triều đình chỉ còn sử dụng hai dàn Đại nhạc và Tiểu nhạc. Hiện nay nhã nhạc cung đình Huế là thuật ngữ dùng để chỉ hai dàn nhạc này.
Mang dấu ấn riêng.
Vậy thì nhìn vào sự phát triển nhã nhạc và những gì lịch sử còn ghi chép sẽ thấy sự ảnh hưởng của nhã nhạc Trung Quốc với chúng ta là có. Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng tới đâu thì phải xem xét từ nhiều yếu tố.
Trên thực tế, sự ảnh hưởng lớn nhất, nếu có, chỉ xảy ra ở thời kỳ nhà Lê. Về nhã nhạc thời kỳ này cho đến nay đã hoàn toàn thất truyền, hiện chúng ta không còn một bài bản nào được vang lên bằng âm nhạc, nên thật khó khẳng định mức độ ảnh hưởng tới đâu.
Song, như một lẽ đương nhiên của dòng chảy thời gian, một khi dòng nhạc trong cung đình mất đi phần nhiều nó lại được nuôi dưỡng trong dân gian cho dù để được nuôi dưỡng nó sẽ phải biến đổi để phù hợp với tâm tư, tình cảm và đời sống tinh thần của nơi nó nương tựa.
Chúng tôi tin rằng những dị bản của các bài bản nhã nhạc thời kỳ này giờ rất có thể chính là lễ nhạc trong các lễ hội tại các làng cổ Hà Nội và đồng bằng Bắc bộ cùng nhiều địa phương khác.
Tới thời nhà Nguyễn, có lẽ yếu tố âm nhạc Trung Quốc đã không phải là một chủ đạo bởi lẽ nhà Nguyễn không áp dụng máy móc, rập khuôn mà lấy nhã nhạc thời Lê làm cơ bản mà tìm bài bản trong các phường bát âm và những người hiểu âm nhạc để cùng các quan bộ lễ san định.
Chính vì vậy, nếu chỉ nhìn vào một vài chi tiết sử sách còn lưu sẽ rất dễ dẫn đến nhầm lẫn vì ngoài những chi tiết trên còn phải kể tới yếu tố quan trọng nhất đó là giai điệu âm nhạc vang lên như thế nào. Bản thân người viết cách đây vài năm đã có một thời gian làm việc tại Huế để thực hiện một album chuyên sâu về Nhã nhạc - âm nhạc cung đình Huế.
Người viết đã có rất nhiều sự ngạc nhiên về âm nhạc cung đình nói chung, nhã nhạc nói riêng của ta. Chẳng hạn như, trước khi khám phá những giai điệu âm nhạc, mới chỉ tiếp cận tên bài bản thì ai cũng cho rằng nó hoàn toàn có xuất xứ từ Trung Quốc bởi đều là những bài bản đã có ở bên Trung Quốc hoặc có cái tên “đặc sệt” Trung Quốc như: “Tam luân cửu chuyển”, “Phú lục địch”, “Thập thủ liên hoàn” (còn gọi nôm là 10 bản Tầu gồm: Phẩm tiết, Nguyên tiêu, Hồ Quảng, Liên hoàn, Bình bán, Tây mai, Kim tiền, Xuân phong, Long hổ, Tẩu mã) hay “Song tấu trống kèn” (gồm ba bản: Mã vũ, Du xuân, Tẩu mã)… Nhưng điều đặc biệt thú vị, những gì vang lên không thể nói rằng đó là âm nhạc của Trung Quốc.
Tôn Tiến - giảng viên âm nhạc Đại học Dân tộc Quảng Tây - Trung Quốc trong một buổi trò chuyện với người viết đã hết sức ngạc nhiên rằng nhiều bản nhạc, nghe tên thì rõ ràng đất nước cô cũng có, ban đầu cô cũng cho rằng nó có nguồn gốc từ đất nước mình nhưng khi nghe tấu lên thì cô không thể tìm thấy một chút tương đồng với bài bản cùng tên ở Trung Quốc: “Nó rất khác”- Tôn Tiến kết luận.
“Giải mã” hiện tượng này, nhạc sĩ Thao Giang cho rằng: “Có thể điểm khởi đầu của những bản nhạc là một gốc nhưng với chiều dài hàng trăm năm với sự sáng tạo của lớp lớp nghệ nhân đất Việt đã tạo nên một sự khác biệt tô đậm bản sắc riêng của dân tộc Việt trong những bài bản đó”.
Nhạc sĩ Thao Giang còn cho biết thêm, sự khác biệt không chỉ có ở cách thể hiện, giai điệu của các bài bản mà ngay cả những nhạc cụ khi sang Việt Nam đã được các nghệ nhân cải tiến cho phù hợp với nhu cầu.
Ông kể vui câu chuyện khi còn là phó khoa Nhạc cụ Truyền thống của Nhạc viện Hà Nội (nay là Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam), một buổi giao lưu ứng tấu với các bạn, các nghệ sĩ ta đã chơi rất tốt nhạc Trung Quốc trong khi các nghệ sĩ Trung Quốc lại rất khó khăn trong việc ứng tấu nhạc Việt Nam.
Ở đây không phải là tài nghệ của các nghệ sĩ Việt Nam nổi trội mà là những khác biệt trong phong cách âm nhạc giữa hai đất nước. Sở dĩ các nghệ sĩ của ta có thể ứng tấu nhanh bài bản Trung Quốc là vì trong quá trình học tập họ đã được làm quen; còn ngược lại các nghệ sĩ Trung Quốc ít tấu nhạc của ta.
Thêm nữa, ngay cả các cây đàn như nguyệt, nhị, tranh… du nhập vào nước ta từ Trung Quốc song với sự sáng tạo để phù hợp với cách chơi nhạc Việt thì cho tới ngày nay những cây đàn này đã có những khác biệt so với nguyên bản.
Chính vì vậy, ngay kể cả thời điểm hiện nay nếu dùng một cây đàn nguyệt hay nhị, tranh được sản xuất tại Trung Quốc để chơi nhạc Việt Nam cũng sẽ rất khó phù hợp.
Vậy tại sao lại có sự tương đồng và khác biệt đầy thú vị giữa nhã nhạc Trung Quốc với Việt Nam? Học giả Phàn Vinh viết: “Đời Đường, nhã nhạc Trung Quốc bắt đầu truyền bá sang Nhật Bản, đến đời Tống sang Triều Tiên và đến đời Minh thì truyền đến Việt Nam”.
Một mặt đó là chủ trương của triều Minh, mặt khác nhã nhạc cũng là một trong những thành tố không thể thiếu đối với một triều đại chính quy vì thế việc các triều đại phong kiến Việt Nam áp dụng những thành quả của nhã nhạc Trung Quốc cũng là chuyện dễ hiểu. Nhưng hình thái âm nhạc này vào đất Việt đã được bản địa hóa.
Mới chỉ tiếp cận tên bài bản thì ai cũng cho rằng nó hoàn toàn có xuất xứ từ Trung Quốc bởi đều là những bài bản đã có ở bên Trung Quốc hoặc có cái tên “đặc sệt” Trung Quốc như: “Tam luân cửu chuyển”, “Phú lục địch”, “Thập thủ liên hoàn” (còn gọi nôm là 10 bản Tầu gồm: Phẩm tiết, Nguyên tiêu, Hồ Quảng, Liên hoàn, Bình bán, Tây mai, Kim tiền, Xuân phong, Long hổ, Tẩu mã) hay “Song tấu trống kèn” (gồm ba bản: Mã vũ, Du xuân, Tẩu mã)…
Nhưng điều đặc biệt thú vị, những gì vang lên không thể nói rằng đó là âm nhạc của Trung Quốc.



----------------------------------------------------------------------------------------------
TRITRI.org - SÁNG TẠO ĐỔI MỚI
Thích ứng thay đổi * Chủ động sáng tạo * Dẫn dắt thành công
BÀI GIẢNG sáng tạo: bộ cũ link                 BÀI VIẾT sáng tạo: link

BÀI GIẢNG sáng tạo: bộ mới link             HÌNH ẢNH sáng tạo: link
More about